|
Stanisław Zdziarski
Stanisław Kazimierz Zdziarski herbu Gozdawa w szkole i w skautingu zwany "Starą Mańką".
Urodzony w Warszawie 11.12.1895r. Syn Kazimierza i Kamili z Arkuszewskich.
Właściciel majątku Łęgonice (pow. Rawa
Mazowiecka), inżynier rolnik.
Uczeń szkoły realnej im. Staszica w Warszawie.
W trakcie nauki, wczesną wiosną 1912r. wstąpił do tworzącej się przy
szkole drużyny skautowej im Zawiszy Czarnego (późniejsza 16WDH). Na Wielkanoc
tego samego roku w majątku jego rodziców w Grotowicach została zorganizowana
tygodniowa, konspiracyjna wycieczka drużyny. W roku 1913 jako już doświadczony
skaut wziął udział w miesięcznym obozie zorganizowanym przez Drużynę w Kołbach
na Polesiu. Był to pierwszy obóz skautowy zorganizowany na terenach zaboru
rosyjskiego. W 1914r. Drużyna ponownie zorganizowała tygodniową wycieczkę
wielkanocną w majątku Grotowice. Stanisław był już wtedy członkiem
komendy. Latem tego samego roku wraz kilkunastoma warszawskimi skautami wziął
udział w skautowym kursie instruktorskim organizowanym w Skolem w Galicji.
Wskutek wybuchu wojny, kurs ten został jednak przerwany, a jego uczestnicy
musieli nagle powrócić do Warszawy. Po powrocie został mianowany plutonowym
jednego z dwóch działających w drużynie plutonów.
W początkach 1915r. w warszawskim skautingu miał miejsce rozłam na tle
politycznym. Chodziło o stosunek do tworzonych w Galicji Legionów Piłsudskiego.
Naczelna Komenda Skautowa składająca się w większości ze zwolenników
Narodowej Demokracji opowiedziała się po stronie koalicji, a konkretnie Rosji,
namawiając skautów do angażowania się w pomoc medyczną świadczoną
ochotniczo na rzecz wojsk rosyjskich i krytykując koncepcję walki u boku
Austro-Wegier. Jednak większość drużynowych poparła czyn legionowy. Różnice
zdań były tak istotne, że 12-tu z pośród 13-tu drużynowych wypowiedziało
posłuszeństwo władzom skautowym i utworzyło tzw. "Rebelię" czyli
zbuntowaną Radę Drużynowych. Do buntu przyłączyła się także Drużyna
Zawiszy Czarnego, która w tamtym czasie nadawała ton warszawskiemu
skautingowi. Jednak Stanisław Zdziarski, który osobiście wyznawał poglądy
bliskie Narodowej Demokracji nie mógł pogodzić się ze stanowiskiem zajętym
przez swojego drużynowego (Jurka Wądołkowskiego) i odłączył swój pluton
od reszty drużyny pozostając pod komendą NKS. Sytuacja taka trwała przez około
czterech do pięciu miesięcy, po czym konflikt został zażegnany spełnieniem
przez NKS żądań Rady Drużynowych i usunięciem ze swojego składu
najbardziej zagorzałego przeciwnika legionów - ks. Lutosławskiego. To pozwoliło
zakończyć rozłam w całym warszawskim skautingu, a także w Drużynie Zawiszy
Czarnego. Po zjednoczeniu Drużyny Stanisław wyłączył się z aktywnej służby
skautowej jako, że rozpoczął studia. Jdnak ze skautingiem całkiem nie zerwał.
Jeszcze w 1916r. pełnił funkcję drużynowego
jednej z warszawskich drużyn harcerskich należącej do IV Hufca. Latem 1918r.,
jego rodzice w swoim majątku Grotowice ponownie gościli 16WDH im. Zawiszy
Czarnego, która tym razem zorganizowała tam obóz letni.
w 1914r. po ukończeniu szkoły realnej im. Staszica Stanisław Zdziarski rozpoczął studia politechniczne, a następnie rolnicze w
Warszawie.
W 1919 roku wstąpił do
Wojska Polskiego. W czasie walk z bolszewikami był ranny i odznaczony krzyżem
walecznych. Brał udział w
kampanii wojennej 1920 roku. Potem ukończył studia w SGGW i przejął od ojca Łęgonice (230 ha). Zajmował
się pracą społeczną i działalnością polityczną. Działał w kółkach rolniczych, był ławnikiem sądu w Nowym
Mieście nad Pilicą. Należał do Stronnictwa Narodowego. Od 1929 roku był radcą Towarzystwa Kredytowego
Ziemskiego w Warszawie, a od 1933 roku jednym z jego dyrektorów.
W listopadzie 1939 roku wstąpił do tajnej
wojskowo-politycznej organizacji SZP. Delegowany przez naczelne dowództwo SZP udał się
02.01.1940r. do
kwatery majora Hubala-Dobrzańskiego z poleceniem rozwiązania oddziału, którego Hubal nie wykonał.
Stanisław Zdziarski był od 1942 roku dowódcą batalionu Armii Krajowej okręgu Rawa Mazowiecka.
W 1942 roku dostał od Delegatury Rządu zadanie zorganizowania zespołu nazwanego grupą "Ruda"dla
przygotowania dokumentacji i koncepcji przejęcia i zagospodarowania terenów Dolnego Śląska.
Dokumentację
z prac zespołu przekazał w 1945 roku wojewodzie wrocławskiemu. Nadal gospodarując w czasie okupacji
niemieckiej w Łęgonicach dawał schronienie i utrzymanie wielu rodzinom wojskowych oraz wysiedlonych z
ziem wschodnich. Regularnie wysyłano też paczki żywnościowe do obozów koncentracyjnych. Latem 1944 roku
zagrożony aresztowaniem musiał opuścić Łęgonice, do których w wyniku reformy rolnej nigdy już nie wrócił.
Stanisław Zdziarski osiedlił się po wojnie na Dolnym Śląsku w Trzebnicy w 12 hektarowym gospodarstwie.
Ściągnął na Śląsk współpracowników grupy "Ruda" oraz ukrywających się młodych akowców. 0d 1947 roku
pracował w przedsiębiorstwie eksploracji kruszywa rzek. Po śmierci żony w 1947 roku przeniósł się do
Warszawy, pracując nadal w eksploracji kruszywa. Gdy kierownictwu przedsiębiorstwa wytoczono proces
polityczny musiał opuścić dom i ukrywać się. Do jego mieszkania, w którym pozostawił dzieci z opiekunką
wprowadzono karnie 4 osobową rodzinę. Dopiero po 1956 roku wrócił do normalnego życia. Był jednak przez
długi czas inwigilowany, a nawet czasowo aresztowany. Od 1956 roku pracował w zakładach INCO jako
akwizytor. Zajmował się zagadnieniami ekonomicznymi rolnictwa i publicystyką w tym zakresie. Opracował
szereg koncepcji w sprawie organizacji produkcji rolnej, podatku gruntowego i likwidacji dostaw
obowiązkowych. Należał do Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Zmarł nagle
17.03.1975r. w trakcie zebranie
Towarzystwa.
Stanisław Zdzarski był dwukrotnie żonaty. W 1920 roku z Marią Łucją Grodzińską h. Paprzyca urodzoną w
Jaszowicach (pow. Radom). w 1950 roku z Marią Jarocką. Dzieci miał z pierwszą żoną:
1. Marian (1920-1944),
student SGH, ppor. AK, członek Konfederacji Narodu, został wzięty do niewoli przez wojska sowieckie i nie
powrócił, był odznaczony Krzyżem Walecznych,
2. Zofia, ur. 1922, dr. medycyny, za Stanisławem Koschem
mieszka w Krakowie,
3. Jadwiga (ur. 1923) mgr inżynier rolnik, żona Antoniego Arkuszewskiego mieszka w
Warszawie,
4. Teresa (1926-1982) mgr anglistyki, za Kazimierzem Jackowskim.
5. Bożena (1933-56),
6.
Tadeusz (ur. 1942) mgr. ekonomi, żona Irena Rękas,
7. Maria (ur. i zm. 1944).
1914r. Tygodniowa wycieczka drużyny Zawiszy Czarnego do Grotowic nad Pilicą.
Od Lewej stoja: Jerzy Wądołkowski, Piotr Olewiński, Stanisław Zdziarski,
Jakut, Stanisław Olewiński.
Opracował:
Tadeusz Zdziarski, Marek Gajdziński
Na podstawie:
Ziemianie Polscy XX wieku, Wydawnictwo DiG, Warszawa 1994
Roman Różycki – 25 Lat Dziejów Szesnastki 1911-1936
____________________________________________________
Więcej...
Historia - Marek Gajdziński -
Lata 1911-1920 W Walce o Niepodległość
Kronika - Rok 1912
Kronika - Rok 1913
Kronika - Rok
1914
Kronika - Rok
1915
Kronika - Rok
1916
|
