|
Symbolika Szesnastki związana z Zawiszą Czarnym
W Drużynie, niemalże od zarania jej dziejów stosowana jest
symbolika nawiązująca do herbu Sulima, którym pieczętował się Zawisza
Czarny zwany też Sulimczykiem.
Pismo Drużyny - "Sulimczyk"
W 1915 roku wydano pierwszy numer pisma drużyny, z którego
dochód przeznaczony został na potrzeby Legionów. Pismu nadano tytuł "Sulimczyk".
Pisemko o tym tytule i o charakterze okazjonalnym wydawano jeszcze kilkukrotnie.
W 1930r. rozpoczęto wydawanie Sulimczyka jako dwutygodnika. Warto podkreślić,
że aż do 1939r. czyli do wybuchu wojny pisemko drużyny wydawane było z
zadziwiającą regularnością, której pozazdrościć mógł Szesnastce nie
jeden profesjonalny periodyk.
W późniejszej historii Szesnastki jeszcze kilka razy podejmowano próby
wznowienia Sulimczyka jako pisma ukazującego się regularnie w odstępach miesięcznych.
Jednak warunki polityczne - cenzura, trudności z papierem i drukiem - powodowały,
że próby takie bardzo szybko się załamywały. W latach 60-tych udało się
utrzymać periodyk przez okres ok. 2 lat. W latach 70-tych, może nie tak
regularnie, ale Sulimczyk znów wychodził przez okres około 2 lat teoretycznie jako miesięcznik.
Pismo to, nawet kiedy nie podejmowano prób stałej edycji i nie tworzono
redakcji ukazywało się w Szesnastce od czasu do czasu wydawane w związku z różnego
rodzaju okazjami zawsze zachowując swój tytuł, kolejną numerację i szatę
graficzną opracowaną w latach trzydziestych XX wieku.

Znaczki i plakietki jubileuszowe
W tradycji Drużyny przyjęła się zasada, że znaczki i
plakietki Drużyny wydawane z okazji kolejnych jubileuszy w jakieś formie nawiązywały
do charakteru i rysunku herbu Sulima.

W 1936 roku wydano pamiątkowy znaczek metalowy, którego, co
prawda, żaden egzemplarz nie zachował się do dnia dzisiejszego, ale którego
wygląd możemy odtworzyć chociażby na podstawie rysunku umieszczonego na
winiecie wydanej w tym samym roku drukiem kroniki "25 lat dziejów
Szesnastki 1911-1936".

Bardzo podobne znaczki, różniące się tylko datami wydawano
z okazji kolejnych "okrągłych" rocznic 50-lecia ( w 1961r.) i
75-lecia ( w 1986r.)
W 1976 roku z okazji 65-lecia wydana została plakietka
jubileuszowa projektu Zbyszka Kota o rysunku nowatorskim ale ściśle nawiązującym
do symboliki herbu Sulima.

W 1981 z okazji jubileuszu 70-lecia Szesnastki ukazała się
kolejna plakietka i tym razem nawiązująca do tej samej zasady projektowania.
Tym razem autorem projektu był Marek Gajdziński.

Kolejny Jubileusz 75 - lecia, obchodzony w 1986 roku uświetniony
został wydaniem pamiątkowego znaczka ściśle wzorowanego na pierwowzorze z
roku 1936 i plakietki - po raz kolejny będącej "swobodną wariacją"
nawiązującą do herbu Sulima. Autorem projektu był Andrzej Karwan

W 1991 roku Andrzej Karwan ponownie zaprojektował jubileuszowa
plakietkę 80 - lecia.

W 1996 roku z okazji 85-lecia ukazała się kolejna plakietka
jubileuszowa, znów projektu Andrzeja Karwana.

W 2001 roku obchodzono jubileusz 90-lecia istnienia Drużyny.
Jak zwykle uroczystością towarzyszyła pamiątkowa plakietka zaprojektowana
przez "etatowego" już projektanta Andrzeja Karwana.

Nazwy i symbole Drużyny
Do lat 60-tych ubiegłego wieku Szesnastka była po prostu jedną
Drużyną. Nie potrzebowała żadnej dodatkowej nazwy. Wystarczył jej numer i
patron. Jednak w 1961 roku Drużyna znacznie się rozrosła i przekształciła
się w Szczep składający się z kilku drużyn. Drużyny te przyjmowały sobie
dla rozróżnienia specjalne nazwy. Początkowo nie miały one nic wspólnego z
osobą patrona szczepu - Zawiszy Czarnego. Te nazwy to "Old Boy'e",
"Young Boy'e", "Wierchy", "Zawrat".
Dopiero w 1966 roku podczas obozowego rajdu na pola
grunwaldzkie drużyna "Young Boys" zmieniła nazwę na
"Grunwald". Jednym z motywów
tej decyzji była chęć nawiązania do tradycji związanej z Zawiszą Czarnym,
który wziął bohaterski udział w tej bitwie.
W 1972 roku powstała w Szczepie drużyna żeńska, która dla
nawiązania do osoby patrona przyjęła nazwę "Bractwo Czarnego Orła"
i posługiwała się plakietką w dosłownym kształcie herbu Sulima.
W 1982 roku powstała w Szesnastce drużyna starszoharcerska
przy liceum Kołłątaja, która po okrzepnięciu, w 1985 roku przyjęła nazwę
"Sulima" i posługiwała się plakietką nawiązującą do projektu z
jubileuszu 70-lecia. Autorem projektu był Marek Gajdziński.

W 2003r. opracowano kolejny wzór plakietki. Tym
razem Szesnastka na powrót była jedną Drużyną dzielącą się na plutony.
Wszystkie używają tej samej plakietki. Jej projekt został wyłoniony w drodze
konkursu. Autorami wybranego projektu byli Marek Gajdziński i Andrzej
Karwan. Plakietka swoim rysunkiem przypomina dawna plakietkę plutonu "Sulima".
Zmieniono tylko rozmiar i kształt tarczy, a napis 16WDH wpleciono w dolne,
czerwone pole herbu.

Zawiszacy
Od pierwszych lat istnienia Drużyny, jej harcerzy nazywano
"Zawiszakami". Począwszy od lat 30-tych nazwa ta została
zarezerwowana wyłącznie dla byłych harcerzy, którzy po opuszczeniu Drużyny,
w jakiś sposób, mniej lub bardziej intensywnie Ją wspierają.
Lilijka Zawiszacka
W latach 30-tych XX wieku opracowano wzór Lilijki Zawiszackiej
- coś na kształt nieformalnego logo Szesnastki. Stosowano go na winiecie
Sulimczyka i na proporcach zastępów.

Symbolika Lilijki Zawiszackiej jest bardzo czytelna i prosta.
Jest to stylizowana lilijka harcerska z wpisaną literką "Z" od
Zawiszy Czarnego.
Symbol ten został wzbogacony i uszlachetniony w 1981 roku przez Zawiszaka
Janka Karczewskiego (byłego drużynowego), który zaprojektował znaczek
70-lecia Szesnastki wykorzystując do tego motyw tradycyjnej Lilijki
Zawiszackiej.

W 2001r. przyjęto ten projekt w wersji nieco zmodyfikowanej
jako logo Szesnastki i Fundacji 16WDH.

Opracował: Marek Gajdziński (2002)
|